Oezbekistan in drie weken

Drie weken is genoeg om het land in zijn volle breedte te zien: van de dichtbevolkte Fergana-vallei in het oosten tot de drooggevallen zeebodem van het Aralmeer in het noordwesten. Dat is bijna 1.500 kilometer in één richting, met treinen, een enkele lange autorit en een terugvlucht. Waarschuwing vooraf: dit is geen luie route. Reken op acht tot tien verplaatsingsdagen en op twee stukken waar het comfort ophoudt.

Dag	Basis	Verplaatsing
1-2	Tasjkent	Aankomst, stad
3-6	Fergana-vallei	Trein door de Kamchik-tunnel, circa 5 uur
7-11	Samarkand	Trein via Tasjkent, Afrosiyob 2 uur 10
12	Aydarkul	Auto via Nurata, circa 4 uur
13-15	Boechara	Auto, circa 4 uur
16-18	Chiva	Sneltrein circa 6 uur of nachttrein
19-21	Noekoes en Moynaq	Auto, terugvlucht vanaf Noekoes

Dag 1 en 2 — Tasjkent

Landen, wennen, som pinnen. Gebruik de tweede dag voor de Chorsu-bazaar, het Hazrati Imam-complex en de metro. Boek nu alvast je treinkaartjes voor de rest van de reis.

Dag 3 tot 6 — Fergana-vallei

De trein naar de Fergana-vallei duikt door de Kamchik-tunnel onder de bergen door en doet er ongeveer vijf uur over. Begin in Kokand, waar het paleis van de laatste khan met zijn beschilderde plafonds nog overeind staat. Ga verder naar Margilan voor de Yodgorlik-zijdefabriek, waar ikat nog met de hand wordt geknoopt, geverfd en geweven, en naar Risjtan, het pottenbakkersdorp waar het turkooisblauwe glazuur vandaan komt. Wie tijd over heeft, rijdt door naar Andizjan, de geboortestad van Babur. Dit is het minst toeristische deel van de route en tegelijk het deel waar mensen je het vaakst zullen aanspreken.

Dag 7 tot 11 — Samarkand en Sjachrisabz

Terug via Tasjkent (opnieuw ongeveer vijf uur) en meteen door met de Afrosiyob naar Samarkand, 2 uur en 10 minuten. Plan die overstap ruim, of las een extra nacht in Tasjkent in. In Samarkand blijf je vijf nachten: het Registan, Shah-i-Zinda, het Gur-e-Amir, de Bibi Khanum-moskee en het observatorium van Ulugh Beg, plus een dagtrip naar Sjachrisabz over de pas, ongeveer anderhalf uur enkele reis, voor het Ak Saray.

Dag 12 — Joertnacht in de Kyzylkum

Per auto in vier uur naar de joertkampen bij het Aydarkul-meer, met een stop bij de bron van Nurata. Je slaapt gedeeld in een joert, eet buiten en hebt geen bereik. Neem warme kleren mee: de Kyzylkum koelt 's nachts flink af.

Dag 13 tot 15 — Boechara

Nog eens vier uur rijden en je bent in Boechara. Drie nachten is genoeg voor het Kalon-complex, de Ark-citadel, de koepelbazaars, Lyab-i-Hauz en het Ismail Samani-mausoleum, met tijd om er niets te doen.

Dag 16 tot 18 — Chiva en de kala's

Met de sneltrein zes uur door de woestijn, of met de nachttrein. In Chiva loop je de Itchan Kala rond, met de Kalta Minor, Kunya Ark, Tash Hauli en de Juma-moskee. Besteed een van de dagen aan de vestingen van Chorezm in de woestijn ten noorden van Oergentsj, met een gehuurde chauffeur.

Dag 19 tot 21 — Noekoes, Moynaq en het Aralmeer

Rijd in ongeveer drie uur naar Noekoes voor het Savitsky-museum, dat duizenden schilderijen bewaart die in de Sovjettijd verboden waren. Ga van daaruit naar Moynaq, ooit een vissershaven, nu een plaats met een scheepskerkhof op een zandvlakte waar de zee zestig jaar geleden nog stond. Wie de Aralmeer-expeditie doet, rijdt vanaf Moynaq nog vijf tot zes uur in een terreinwagen over het oude zeebed naar de huidige oever en overnacht in een tentkamp: geen stroom, geen bereik, wel een zoutvlakte tot de horizon. Terug in Noekoes vlieg je in ongeveer 1 uur en 45 minuten naar Tasjkent; vlieg je liever vanaf Oergentsj, draai dan de laatste dagen om.

Houd het tempo leefbaar

Drie weken klinkt als veel tijd, maar deze route legt bijna het hele land af en dat vraagt discipline in de planning. Twee vuistregels helpen. Plan nooit twee lange verplaatsingen achter elkaar: na de vijf uur uit de vallei en de aansluitende trein naar Samarkand heb je een dag nodig waarop je niets moet. En bouw op elke stad minstens één ochtend in zonder programma; juist dan zie je hoe een bazaar wakker wordt of raak je aan de praat op een binnenplaats. Onderschat de zomerhitte niet: in juli en augustus is dit tempo in de woestijn niet vol te houden.

Wat je schrapt bij minder tijd

Deze route is opgebouwd uit blokken die je los kunt weglaten. Heb je zeventien dagen, laat dan het Aralmeer vallen en houd Noekoes en Moynaq als dagtrip. Bij veertien dagen schrap je de Fergana-vallei, wat neerkomt op de 14-daagse route. Bij twaalf dagen gaat ook de joertnacht eruit. Wat je niet moet doen, is alles behouden en overal een dag afhalen: dan reis je drie weken lang van station naar station.

Praktisch bij deze route

Boek treinen zodra ze in de verkoop komen, zie treintickets boeken, en lees hoe de langere trajecten werken in het overzicht van het vervoer. Reken op behoorlijke temperatuurverschillen tussen de vallei en de woestijn, zie de beste reistijd. Voor korte reizen geldt geen visumplicht, maar controleer of je verblijf binnen de vrije termijn blijft.