Kyzylkum-woestijn

Kyzylkum betekent letterlijk rood zand. De woestijn ligt als een enorme wig tussen de twee grote rivieren van Centraal-Azië, de Amu Darja in het zuidwesten en de Syr Darja in het noordoosten, en strekt zich uit over Oezbekistan, Kazachstan en een punt van Turkmenistan. Verwacht geen aaneengesloten duinenzee: het grootste deel is halfwoestijn met roodbruin zand, taaie saxaulstruiken, kruidige bosjes en in het voorjaar zelfs een korte bloei. Juist die leegte maakt indruk, zeker als je er blijft slapen.

Waar het op je route past

Bijna iedereen doet de Kyzylkum als tussenstop op het traject Samarkand naar Boechara. Je rijdt dan niet de directe snelweg maar noordwaarts via Nurata, slaapt in een joertkamp bij het Aydarkul-meer en zakt de volgende dag af naar Boechara. Reken op ongeveer 170 km van Samarkand naar Nurata en daarna nog eens zo'n 250 km naar Boechara: een omweg die je in totaal een halve tot hele dag extra kost. Wie met de trein reist, boekt de excursie meestal als tweedaagse tour vanuit Samarkand.

Hoe een joertkamp werkt

De kampen bestaan uit een handvol joerten rond een centrale eetjoert of een overdekt terras. Je slaapt zelden alleen: in een joert liggen doorgaans vijf tot acht matrassen op de grond, met dekens en soms een kussen. Stellen krijgen twee matrassen naast elkaar, verder wordt er niet ingedeeld. Wat je verder kunt verwachten:

• Sanitair — buitentoiletten in een blokje, meestal hurktoiletten, en een emmerdouche of een simpele doucheruimte met beperkt water. Warm water is niet vanzelfsprekend.
• Stroom — vaak alleen 's avonds enkele uren, soms via zonnepanelen. Laad je telefoon onderweg op en neem een powerbank mee.
• Eten — avondeten begint met soep, daarna plov of een schotel met vlees, brood, tomatensalade en thee. Ontbijt is brood, jam, eieren en thee.
• Avond — bij het vuur speelt vaak een muzikant op de dombra, de tweesnarige luit van de steppe. Dat is toeristisch, maar het werkt.

De kameeltocht

Vrijwel elk kamp biedt een rit op een tweebultige kameel aan, van een half uur tot enkele uren. Wees eerlijk tegen jezelf: het is minder romantisch dan het klinkt. Je zit op een houten of met dekens opgevuld zadel, de kameel loopt schommelend, en na twintig minuten voelen de meeste mensen dat in hun rug en bovenbenen. Een korte rit bij zonsondergang, met lange schaduwen over het zand, is voor de meeste reizigers precies genoeg. Draag een lange broek en houd het touw los in je handen — de dierverzorger leidt.

Sterren en temperatuur

De grootste beloning komt na het eten. Er staat geen straatlantaarn binnen tientallen kilometers, dus bij nieuwe maan zie je de Melkweg als een duidelijke band boven je. Loop een paar honderd meter bij het kampvuur vandaan en laat je ogen twintig minuten wennen. Reken tegelijk op een fors temperatuurverschil: in april en oktober kan het overdag 25 tot 30 graden zijn en 's nachts richting de 5 tot 10 graden zakken. In de zomer is het overdag boven de 40 graden en blijft het ook 's nachts warm.

Wat je meeneemt

• Een warme laag en lange broek voor de avond, ook in het voorjaar.
• Hoofdlamp of zaklamp voor de wandeling naar het toilet.
• Toiletpapier, natte doekjes en handgel; de kampen zijn daar zuinig mee.
• Oordoppen als je licht slaapt, en slippers voor in het kamp.
• Contant geld in som: pinnen kan niet.

Seizoen en kosten

Het seizoen loopt van april tot begin juni en van september tot eind oktober. In de zomer is het simpelweg te heet, in de winter zijn de meeste kampen gesloten. Voor een overnachting inclusief avondeten en ontbijt reken je in de praktijk op de tegenwaarde van circa € 30 tot € 50 per persoon; de kameeltocht en het vervoer heen en terug komen daar meestal bovenop. Boek in het hoogseizoen vooruit: de kampen bij Aydarkul zitten in mei en oktober vol.