Boechara

Waar Samarkand imponeert, verleidt Boechara. De oude stad is vrijwel intact gebleven: ruim 140 beschermde monumenten liggen binnen wandelafstand van elkaar, verbonden door stoffige steegjes, schaduwrijke pleinen en overdekte bazaars waar al vijf eeuwen gehandeld wordt. Blijf minstens twee nachten — Boechara is op z'n mooist in de vroege ochtend en na het vertrek van de dagtoeristen.

Van de Samaniden tot 1920

Boechara had haar gouden eeuw onder de Samaniden (819–999), toen de stad het bestuurlijke en intellectuele centrum van de regio was. Hier werkte de arts en filosoof Avicenna, en uit de omgeving kwam imam al-Bukhari, wiens verzameling overleveringen tot de belangrijkste van de soennitische islam gaat behoren. Aan die reputatie als stad van geleerdheid dankt Boechara haar bijnaam: de nobele. Daarna volgden Karachaniden, Mongolen en Sjeibaniden, en vanaf de achttiende eeuw het emiraat van Boechara, een gesloten staat waar de emir vanuit de Ark regeerde. In 1842 liet emir Nasrullah de Britse officieren Charles Stoddart en Arthur Conolly voor de citadel onthoofden — een van de scherpste episodes van het Great Game. In 1920 beschoot het Rode Leger onder Frunze de stad en viel het emiraat. Lees verder bij de geschiedenis van Oezbekistan, de islam in Oezbekistan en het soefisme.

Bezienswaardigheden

• Kalon-minaret & moskee — de 47 meter hoge 'Toren van de Dood' uit 1127, zo indrukwekkend dat zelfs Dzjengis Khan hem liet staan.
• De Ark — de eeuwenoude citadel van de emirs van Boechara, met musea over de stadsgeschiedenis.
• Lyab-i Hauz — het plein rond de oude waterpartij, hét trefpunt van de stad met theehuizen onder moerbeibomen.
• Koepelbazaars — drie overkoepelde handelspassages (Toki Zargaron, Toki Telpak Furushon, Toki Sarrofon) vol suzani, keramiek en messen.
• Ismail Samani-mausoleum — een juweel van baksteenarchitectuur uit de 10e eeuw, het oudste monument van de stad.
• Zomerpaleis Sitorai Mokhi-Khosa — het excentrieke buitenverblijf van de laatste emir, net buiten de stad.

Twee dagen Boechara te voet

De oude stad meet ongeveer een kilometer in het vierkant. Je hebt hier geen taxi nodig: van je hotel naar het verste monument binnen de muren loop je in een kwartier, en juist door te lopen zie je de woonwijken tussen de monumenten.

• Dag 1 — begin bij het Kalon-complex in de ochtend, wanneer de zon op de minaret staat. Steek over naar de Ark-citadel en klim op de wal. Loop 's middags door de koepelbazaars terug naar Lyab-i Hauz en blijf daar hangen tot de lampen aangaan.
• Dag 2 — 's ochtends naar het Ismail Samani-mausoleum in het park achter de Ark, daarna oostwaarts door de woonwijken naar Chor Minor, dat aan een gewone steeg staat. Het zomerpaleis ligt vier kilometer buiten het centrum en is het enige punt waar je een taxi voor pakt; reken op een halve middag.

Hoe je er komt

De Afrosiyob-sneltrein verbindt Boechara in anderhalf uur met Samarkand en in ruim vier uur met Tasjkent. Slaap in een van de vele boetiekhotels in oude koopmanshuizen rond Lyab-i Hauz — de ligging maakt het verschil. Boechara is compact: alles gaat te voet.

Praktisch ter plaatse

Ook hier geen stadspas: elk monument heeft een eigen kaartje, doorgaans tussen de 20.000 en 50.000 som, circa € 1,50 tot € 4. De treinen stoppen in Kagan, ongeveer 15 km ten zuidoosten van de oude stad; een taxi doet er twintig minuten over voor een bedrag in de orde van 40.000 tot 60.000 som, en er rijden marsjroetka's. In juli en augustus komt het kwik boven de 40 graden en de pleinen zijn schaduwloos: doe de monumenten voor elf uur en na vier uur, en gebruik het middaguur voor een binnenhof of theehuis. Zie ook de beste reistijd. 's Avonds worden de Kalon-minaret, de Ark en Lyab-i Hauz aangelicht en koelt het snel af — dat is het beste wandeluur. Kleine hotels en theehuizen rekenen graag contant in som; zie geld en valuta. In de werkende moskeeën houd je schouders en knieën bedekt.

Waar je slaapt en eet

Boechara heeft de beste voorraad kleine hotels van het land: gerestaureerde koopmanshuizen met een binnenhof, meestal tien tot twintig kamers, in de stegen rond Lyab-i Hauz en achter de koepelbazaars. Een kamer in het historische deel kost weinig meer dan een gewoon hotel aan de rand, en scheelt je elke avond een taxi. Vergelijk de wijken en prijsklassen bij overnachten in Boechara. Eten gebeurt op de daken en in de binnenhoven: dakterrassen met zicht op de minaret, theehuizen aan het water, en plov die 's middags op is. Adressen en typen staan bij uit eten in Boechara.

Rond Boechara

• Bahauddin Naqshband — het pelgrimscomplex rond het graf van de naamgever van de Naqshbandi-orde, op ongeveer 12 km ten oosten van de stad, twintig minuten rijden. Achtergrond bij soefisme.
• Chor Bakr — de dodenstad even ten westen van Boechara, een kwartier rijden: hoven, koepels en graven van een hele familiedynastie, vrijwel altijd stil.
• Gijduvan — pottenbakkersdorp op een klein uur rijden richting Samarkand, bekend om het donkergroen en okergeel van één werkplaatsfamilie. Zie keramiek.
• Chorezm — op de route naar Chiva liggen de woestijnvestingen van Chorezm, een omweg van een halve dag.

Combineren

Richting het westen wacht Chiva: per dagtrein (circa zes uur) of via een woestijnrit langs de woestijnvestingen van Chorezm. Richting het oosten ligt Samarkand, eventueel met een joertovernachting bij Nurata en het Aydarkul-meer.