Aydarkul-meer

Aydarkul is het grootste meer van Oezbekistan dat er eigenlijk niet had moeten zijn. Het ontstond in 1969, toen het Chardara-reservoir aan de Syr Darja na uitzonderlijk hoge waterstanden overliep en het overtollige water in de laaggelegen Aydar-kom werd geloosd. Wat als noodmaatregel begon, bleef liggen: sindsdien wordt het meer gevoed door afvoerwater uit de landbouw en periodieke lozingen uit het reservoir. Het wateroppervlak schommelt rond de 3.000 km2, een blauwe streep midden in de Kyzylkum-woestijn.

Zwemmen en de oever

Het water is brak — zouter dan een rivier, veel zoeter dan zee — en in de zomer aangenaam warm. De zuidoever bij de joertkampen is zandig en loopt flauw af, dus je waadt een eind voor je kunt zwemmen. Voorzieningen zijn er niet: geen kleedhokjes, geen douches, geen strandwacht en nauwelijks schaduw. Trek slippers aan tegen scherpe schelpen, neem je eigen handdoek mee en spoel je na het zwemmen af in het kamp, want het zout blijft plakken.

Vissers en vis van de barbecue

Aydarkul is een serieus visgebied. Vanaf de oever zie je kleine boten en netten liggen; karper, snoekbaars en meerval gaan naar de markten in de wijde omtrek. In de kampen en bij de simpele eettentjes langs de weg wordt die vis gefrituurd of op de grill gelegd, meestal heel, met brood, ui en tomaat erbij. Het is een van de weinige plekken in het land waar vis vanzelfsprekend op tafel komt.

Joertkampen en vogels

De joertkampen liggen niet aan het water zelf maar vijf tot tien minuten rijden of een halfuur lopen ervandaan, op vaste plekken tussen de duinen. Ze brengen je 's middags of aan het eind van de dag naar de oever. Voor wat je in zo'n kamp kunt verwachten — gedeelde joert, buitentoilet, plov bij het vuur — zie de pagina over de Kyzylkum-woestijn. Neem een verrekijker mee: rond het meer verzamelen zich reigers, aalscholvers, sterns en in het trekseizoen grote groepen eenden en steltlopers.

Route en praktisch

Er rijdt geen openbaar vervoer naar de oever. Je komt er via Nurata: vanuit Samarkand ongeveer vier uur rijden inclusief stops, waarna je de volgende dag doorrijdt naar Boechara. De laatste kilometers gaan over zand- en grindpaden, dus een gewone personenauto komt er niet altijd. Vrijwel iedereen boekt daarom een chauffeur of een tweedaagse excursie. Ga in mei of oktober voor aangename temperaturen; in juli en augustus is het overdag boven de 40 graden en zwem je alleen vroeg of laat.

Een meer dat groeit en krimpt

Anders dan het Aralmeer is Aydarkul niet stervende, maar het is wel grillig. De omvang hangt af van hoeveel water Kazachstan en Oezbekistan via het Chardara-reservoir laten wegstromen, en van hoeveel drainagewater de katoenvelden afvoeren. In natte jaren zet het meer hele oevers onder en verdrinken struiken; in droge jaren trekt het water zich honderden meters terug en blijft een zoutkorst achter. Verwacht dus geen vaste kustlijn: de plek waar je vorig jaar zwom, kan dit jaar droog liggen.