Het Hazrati Imam-complex

Hazrati Imam is het religieuze centrum van Tasjkent: een plein met medresses, een mausoleum, een grote moskee en een bibliotheek waarin een van de oudste korans ter wereld ligt. Het is geen museumterrein maar een levende gebedsplek in de oude stad, tien minuten lopen van de Chorsu-bazaar. Reken op een uur, iets langer als je de bibliotheek bezoekt.

Rond het graf van Kaffal Shashi

Het complex groeide rond het graf van Abu Bakr Kaffal Shashi, een geleerde, dichter en ambachtsman uit de 10e eeuw die in Tasjkent als heilige wordt vereerd; hazrati imam is een eretitel die op hem slaat. Het huidige mausoleum dateert uit de 16e eeuw. Rond zijn graf verrezen door de eeuwen heen medresses en moskeeën, tot dit de plek werd waar het islamitisch bestuur van het land zetelt.

De Barak Khan-medresse uit de 16e eeuw vormt de zuidzijde van het plein, met een portaal in tegelwerk en cellen rond een binnenhof waar nu ambachtslieden en boekverkopers zitten. Daartegenover staat de Tilla Shaykh-moskee uit de 19e eeuw. De grote Hazrati Imam-moskee met haar twee slanke minaretten van 53 meter is juist heel jong: ze werd in 2007 in enkele maanden gebouwd, in traditionele stijl maar met moderne middelen. Dat contrast tussen 16e-eeuws en 21e-eeuws pleitwerk is meteen wat het plein karakteriseert.

De Koran van Oethman

Het stuk waarvoor de meeste bezoekers komen ligt in de Moyie Mubarek-bibliotheek, een klein gebouw aan de rand van het plein. In een vitrine met gedempt licht ligt een enorm manuscript op perkament van hertenhuid, geschreven in hoekig koefisch schrift zonder klinkertekens. Volgens de overlevering is dit een van de exemplaren die de derde kalief Oethman rond 650 liet samenstellen, en zou hij erover gebogen zijn gezeten toen hij werd vermoord — de donkere vlekken op enkele bladen worden als zijn bloed aangewezen.

Wetenschappers dateren het manuscript doorgaans wat later dan de 7e eeuw, maar het blijft onbetwist een van de oudste korans die bewaard zijn gebleven. Het boek reisde mee met Timoer naar Samarkand, belandde in de 19e eeuw in Sint-Petersburg en keerde na 1917 terug naar Centraal-Azië. Er zijn nog maar enkele tientallen bladen over van de oorspronkelijke honderden. Fotograferen mag hier meestal niet.

Gedragsregels

• Kleding — bedekte schouders en lange broek of rok, ook bij hitte. Vrouwen dekken in de gebedsruimte het haar af; sjaals liggen bij de ingang klaar.
• Schoenen — uit voor je het tapijt betreedt. Er zijn rekken bij de deur.
• Foto's — het plein en de gevels fotografeer je vrij. Fotografeer geen biddende mensen, ook niet van achteren, en niet in de bibliotheek.
• Stem en telefoon — praat zacht en zet je telefoon op stil.
• Timing — op vrijdagmiddag komen hier duizenden gelovigen voor het gebed. Dat is indrukwekkend om van een afstand te zien, maar geen moment om binnen rond te lopen. Kom op een andere dag, bij voorkeur in de ochtend.

Meer over omgangsvormen bij moskeeën en in gezinnen lees je op de pagina over etiquette in Oezbekistan.

Praktisch

Het complex ligt in de oude stad, ten noorden van Chorsu. Vanaf metrostation Chorsu loop je er in een klein kwartier heen door de lage wijk met leemhuizen; een taxi is ook goedkoop. Zie de pagina over de metro van Tasjkent voor de lijnen. Toegang tot het plein en de moskeeën is vrij; voor de bibliotheek betaal je een klein bedrag. Combineer het bezoek met de markt en eventueel met een van de musea van Tasjkent in het centrum.