Alleen reizen door Oezbekistan

Oezbekistan is een van de makkelijkste landen van Azië om in je eentje te bereizen. Het is veilig, het vervoer tussen de hoogtepunten is comfortabel en geregeld, de afstanden zijn overzichtelijk en je hoeft nooit lang te zoeken naar contact. Het grootste nadeel is financieel: sommige dingen zijn in je eentje simpelweg duurder. Deze pagina behandelt beide kanten, met een apart deel over solo reizen als vrouw.

Waarom het goed werkt

• Veiligheid — straatcriminaliteit tegen toeristen is zeldzaam en 's avonds is het in de binnensteden druk en rustig tegelijk. Lees de nuances op veiligheid in Oezbekistan.
• Vervoer zonder gedoe — de trein verbindt de vier hoofdsteden van de route, je hoeft niet te liften of te onderhandelen over lange ritten.
• Contact — je wordt aangesproken in de trein, op de bazaar, in de rij bij een monument. Vaak volgt een uitnodiging voor thee.
• Taal — jongeren spreken vaak wat Engels, ouderen Russisch. Met een vertaalapp en tien woorden Oezbeeks kom je overal, zie taal.

De kosten van in je eentje

Waar solo reizen tegenvalt, is bij de rekening. Hotels prijzen per kamer, niet per persoon: een eenpersoonskamer kost in de praktijk zestig tot tachtig procent van een tweepersoonskamer, dus per nacht betaal je bijna anderhalf keer zoveel als iemand die met z'n tweeën reist. Guesthouses zijn hier soepeler dan hotels en sommige hebben een echte eenpersoonskamer.

Nog groter is het verschil bij excursies die per voertuig worden geprijsd. Een tweedaagse tocht naar het Aralmeer vanuit Noekoes gaat met een terreinwagen die je met vier personen deelt; alleen betaal je het hele voertuig. Hetzelfde geldt voor een overnachting in een joertkamp bij Aydarkul en voor dagtrips vanuit Tasjkent. Meereizen scheelt dan zomaar de helft.

Reisgenoten vinden

Dat is makkelijker dan je denkt. In Tasjkent en Boechara zitten hostels waar mensen aan de gemeenschappelijke tafel plannen uitwisselen; in Noekoes hangt bij de guesthouses vrijwel altijd een briefje van iemand die het Aralmeer wil delen. Verder zijn er levendige Telegram-groepen en reisforums waarin reizigers per week matchen voor precies dit soort tochten. Vraag ook gewoon bij je guesthouse: eigenaren koppelen gasten graag aan elkaar, want dat vult hun tour. Zie ook de budgetroute voor hoe je de kosten verder drukt.

Solo als vrouw

Vrouwen reizen regelmatig alleen door Oezbekistan en de verhalen zijn overwegend positief. Je krijgt aandacht: mensen kijken, spreken je aan, vragen waar je vandaan komt en of je getrouwd bent. Dat laatste is geen versiertruc maar een standaardvraag in een samenleving waarin trouwen vroeg gebeurt. Aanhoudend lastigvallen komt voor maar is uitzondering, en gebeurt vaker in uitgaansgelegenheden dan op straat.

• Kleding als signaal — schouders en knieën bedekt, geen diep uitgesneden shirts. Niet omdat het moet, maar omdat het scheelt in hoeveel aandacht je trekt. Zie omgangsvormen.
• Taxi's 's avonds — bestel via een app in plaats van een auto op straat aan te houden. Je hebt dan een geregistreerde chauffeur en een vaste prijs.
• Gedeelde taxi's — ga naast een andere vrouw zitten, of koop twee plaatsen op de achterbank als je meer ruimte wilt. Chauffeurs schikken meestal zonder discussie.
• Uitnodigingen — thee bij een familie met kinderen erbij is iets anders dan een aanbod van een man alleen. Beleefd afslaan kan altijd: zeg dat je wordt verwacht.
• Alleen eten is volstrekt normaal in restaurants en chaikhana's, ook 's avonds. Wel wordt er soms vanuit gegaan dat je op iemand wacht.

Praktische zaken

Porties zijn groot en veel gerechten zijn bedoeld om te delen. Vraag als eenling gerust om een halve portie. Op de bazaar koop je een samsa en een handvol abrikozen en heb je voor een euro geluncht.

• Regel meteen een lokale simkaart of eSIM, zodat je altijd een taxi kunt bestellen en offline kaarten kunt aanvullen; zie simkaart en internet.
• Deel je route en je hotelnamen met iemand thuis en spreek een vast belmoment af.
• Bewaar een kopie van je paspoort apart van het origineel, plus een digitale kopie in je mail.
• Verdeel je geld over twee plekken; pinnen lukt in de steden, op het platteland niet altijd.

Tot slot de keerzijde die niemand noemt: al die aandacht is vermoeiend. Na drie dagen thee drinken met vreemden wil je soms gewoon met een boek in een tuin zitten. Plan dat in. Een hotel met binnenplaats, een middag zonder programma of een lange treinrit waarin je naar buiten kijkt zijn even waardevol als de zoveelste medresse.