Sitorai Mokhi-Khosa

Sitorai Mokhi-Khosa betekent zoiets als paleis van de maan en de sterren, en het is het vreemdste gebouw van Boechara. Vier kilometer buiten de oude stad liet de laatste emir een buitenverblijf neerzetten waarin Russische salonarchitectuur en Boechaarse ambachtskunst zonder enige gene naast elkaar zijn gezet: gipsen rozetten naast spiegelmozaiek, parketvloeren naast houtgesneden plafonds, Weense meubels naast suzani aan de muur. Het werkt niet altijd, en juist daarom is het interessant.

Het paleis van een vazal

Het huidige complex is grotendeels gebouwd tussen ongeveer 1912 en 1918, in opdracht van Alim Khan, de laatste emir van Boechara. Hij was in Sint-Petersburg opgeleid en regeerde over een emiraat dat formeel zelfstandig was maar in de praktijk een Russisch protectoraat. Die dubbele positie zie je terug in de architectuur: hij stuurde zijn bouwmeesters naar Rusland om te leren hoe je vensters, trappen en schouwen maakte, en zette hen daarna aan het werk met Boechaarse gips- en houtsnijders. In 1920 werd hij verdreven; hij stierf in 1944 in Kaboel.

Wat je binnen ziet

• De witte zaal — het pronkstuk. De wanden en het gewelf zijn volledig bekleed met wit gips waarin spiegelscherfjes zijn gezet, zodat het licht van de ramen door de hele ruimte kaatst. Aan het werk zouden meerdere ambachtslieden jarenlang bezig zijn geweest. Er staat vrijwel geen meubilair, wat de zaal alleen maar sterker maakt.
• De ontvangstzalen — een reeks kamers in zware Russische stijl met Duitse en Japanse vazen, kroonluchters en beschilderde plafonds. De emir kreeg de vazen deels cadeau van de tsaar.
• Het museum voor toegepaste kunst — in de zijvleugels hangen suzani, gouden hofgewaden, ikat en hoofddeksels uit de negentiende en vroege twintigste eeuw. Voor wie suzani-borduurwerk wil leren herkennen is dit de beste referentiecollectie van de stad.

De harem en de vijver

Achter het hoofdgebouw ligt het haremgedeelte, een langgerekt houten paviljoen rond een binnenhof, met daarvoor een vijver en een uitkijktoren. Het overgeleverde verhaal wil dat de emir vanaf die toren toekeek terwijl de vrouwen in de vijver zwommen, en dat degene naar wie hij een appel wierp die avond gezelschap mocht houden. Of het waar is valt niet te controleren; elke gids vertelt het. Het paviljoen zelf is sober en aangenaam, met een houten galerij waar het ook in de zomer koel blijft.

De tuin en de pauwen

Het park eromheen is aangelegd in een mengeling van Russische landschapsstijl en de traditionele Centraal-Aziatische chahar bagh. Er staan oude platanen en moerbeibomen, en er lopen pauwen los rond — nakomelingen van de vogels die de emir hield. Ze laten zich makkelijk fotograferen en slaan tegen de avond graag een rad. Voor wie de hele dag door de oude stad heeft gelopen is de schaduw hier een prettige afsluiting.

Praktisch

Het paleis ligt ongeveer vier kilometer ten noorden van de oude stad, aan de weg naar Kagan. Lopen is theoretisch mogelijk maar weinig aantrekkelijk langs een drukke weg; neem een taxi via een app of vanaf de standplaats bij Lyab-i Hauz. Reken op tien tot vijftien minuten en 20.000 tot 30.000 som per rit, ordegrootte € 2. Terug is lastiger: er staan niet altijd taxi's te wachten, dus bestel via de app of vraag je chauffeur te blijven. De toegangsprijs ligt rond de 40.000 som; voor fotograferen binnen wordt soms een kleine toeslag gevraagd. Open van negen tot zes, in de winter korter. Reken op een uur tot anderhalf uur ter plaatse.

Combineren

Sitorai Mokhi-Khosa is een goede invulling voor een late middag, als je de Ark-citadel en het Kalon-complex al gezien hebt en het in het centrum te druk of te warm wordt. Alle andere bezienswaardigheden staan in de reisgids voor Boechara.