Wijn proeven in Samarkand

Dat je in een overwegend islamitisch land wijn proeft in de oudste wijnmakerij van Centraal-Azië verrast de meeste bezoekers. Toch is de wijnbouw hier ouder dan de islam: de druif werd in deze streek al in de oudheid geteeld, en Griekse en Chinese bronnen schrijven over de wijngaarden van Sogdië. Onder de islam liep de wijnproductie sterk terug — de druiven gingen naar rozijnen en most — tot de negentiende eeuw, toen Russische kolonisten het ambacht weer oppakten.

De wijnmakerij Hovrenko

In 1868 richtte de koopman Dmitri Filatov in Samarkand een wijnbedrijf op; het draagt tegenwoordig de naam van Ivan Hovrenko, de wijnbouwkundige die de fabriek vanaf het begin van de twintigste eeuw leidde en er de wetenschappelijke basis onder legde. Hovrenko ontwikkelde de zoete dessertwijnen waar het huis nog altijd om bekendstaat en won er in de Sovjettijd internationale medailles mee. Het bedrijf werkt nog steeds vanaf hetzelfde adres, en een deel van de gebouwen is negentiende-eeuws.

Het museum en de proeverij

Aan de voorzijde zit een klein museum: oude vaten en persen, etiketten door de decennia heen, medailles, foto's van Hovrenko en zijn laboratorium, en flessen uit de Sovjetjaren. Het is in een kwartier bekeken en de gids vertelt er meestal in het Russisch of Engels bij.

Daarna volgt de proeverij, en dat is waar de meeste mensen voor komen. Je krijgt aan een lange tafel een serie van ongeveer tien glazen voorgeschoteld, doorgaans opgebouwd van droog naar zoet en afgesloten met een of twee cognacs. De porties zijn klein maar tel je ze bij elkaar op, dan drink je toch aardig wat — en de dessertwijnen zitten fors in het alcoholpercentage. Verwacht geen Franse stijl: de kracht van het huis ligt bij de zoete, geconcentreerde wijnen met noten van rozijn, vijg en karamel. De droge witte en rode wijnen zijn eenvoudiger. Reken op een bedrag in de orde van 50.000 tot 90.000 som per persoon voor de complete serie, inclusief wat brood en noten. Flessen zijn ter plekke te koop tegen fabrieksprijzen en zijn een origineel souvenir, al moet je rekening houden met het gewicht in je koffer en met de limieten van je vlucht.

Praktisch

• Ligging — in het centrum van Samarkand aan Machmud Koshgari-straat, op ongeveer tien minuten lopen ten oosten van Gur-Emir. Met een taxi vanaf de oude stad ben je er voor 15.000 som.
• Openingstijden — overdag geopend, met een korte middagpauze en beperkte openstelling in het weekend. Laat je hotel bellen als je met een groep komt.
• Duur — reken op een uur tot anderhalf uur voor museum en proeverij samen.
• Vervoer terug — plan geen bezichtiging van monumenten direct erna; een wandeling of een taxi naar je hotel is verstandiger.

Wijn in Oezbekistan breder

Samarkand is niet de enige plek met wijnbouw: ook rond Tasjkent en in de Fergana-vallei liggen wijngaarden, en de laatste jaren komen er kleinere producenten bij die zich op droge wijnen richten. Wat je in restaurants op de kaart tegenkomt, is vaak nog de zoete Sovjetstijl. Meer achtergrond over rassen, stijlen en waar je ze drinkt, lees je op de pagina over wijn in Oezbekistan. Wil je de proeverij combineren met een diner, kijk dan bij uit eten in Samarkand. Het volledige stadsoverzicht staat in de reisgids voor Samarkand, en hoe je je dagen indeelt lees je bij vervoer in Oezbekistan.